Firi Rëy: Abaya. Rëyug Abaya - lan la tekki?
Abaya ci rëy day mel ni baat bu saxoon ci musal, sa bopp, sef ak ni ngay wone sa bopp ci àddina bi. Génnug Abaya ci rëy man na a wone soxla ci neub yenn ci ay mbir ci sa dund, wut sa dël mbaa yëggug bokk ci ab kurél mbaa xalaat. Firi gi day aju ci mbir yi am ci rëy gi ak bët yu neex walla yu metti yi ko topp ci rëykat bi.
Mbir yu Baax yi am ci Rëyug Abaya
- Musal ak Tey ak Jot: Rëyug Abaya man na a wone sa yéené ci tey ak jot, am jaarakka ci tiis yu juge bitim-réew mbaa soxla ci dundal sa bopp. Lii man na a doon màndargaale ne dangay wut jaarakka ci sikk walla wone sa bopp lu ëpp ci sa dund.
- Jublu ak Yëggu: Gis walla sol Abaya ci rëy man na a wone sa jublu biir ci jublu, yëggu ak jàppe ay yoon yu am solo ci biir, ci lii ak yoon yu génn.
- Wut Sa Bopp ak Ruuh: Abaya man na a wone fi ngay wut mbaa ngay dëgërël sa bopp, ci lu aju ci yoon yu ruuh, aada walla diine. Rëy gi man na a wone ne dangay gis sa yoon walla ngay dëgërël sa ngëm.
- Yëggug Bokk: Ci yenn nit ñi, Abaya ci rëy man na a wone yëggug bokk ci ab kurél, ab askan walla ab aada, ak nangu ay àtteem ak ay àtteem. Lii man na a tekki gis sa barab.
Mbir yu Bon yi am ci Rëyug Abaya
- Rèccug Sa Bopp walla Ñeexu: Sol Abaya man na a wone ragal ci rèccug sa bopp, nekk benn ci ñu bare, lànk sa bopp ak sa bopp ci mbooloo mbaa ci ab barab bu ñu jagleel.
- Neub walla Fëx: Rëy gi man na a wone yéené ci neub yenn ci ay mbir ci sa bopp, sa bët yu dëgg, sa yéené walla sa yëg-yëg, man na a doon ci ragal mbaa ci wut ngënël, walla ci yëggug bàkkaar.
- Tere ak Daggane: Ci yenn nit ñi, Abaya man na a wone yëggug tere, daggane yi ñu la tere ci bitim-réew (askaan, aada) mbaa tere yi am ci biir, yu lay bañ ci sa wallug dund, sa wone sa bopp mbaa sa màggat.
- Dëggadi Sa Bopp: Su fekkee ci rëy gi dangay yëg ne ñu la tere sol Abaya, rëy gi man na a wone ne dangay wone ci àddina bi ab dëggadi sa bopp, ngay sàkku ci topp liy neex ñeneen, ci sa wallug dëgg-dëgg ak sa soxla yu dëgg.
Mbir yi am ci Rëy gi am na Tekki
- Gis Abaya ci Beneen Nit: Lii man na a tekki ne dangay gindiku ci keneen ci sa wet, ku la mel ni ku neub, ku sef, ku am aada bu baax walla ku sori. Lii man na a wone itam yëggug yëggal sa jublu walla yëggug sori ci nit ki.
- Sol Sa Bopp Abaya: Lii ci rëy gi day wone sa yéené ci musal, jublu walla soxla ci neub yenn ci ay mbir ci sa jëf. Lii man na a doon màndargaale ci doxug sa biir, nangu ay yoon yu bees walla wut ab dëgg ci sa dund.
- Dindi Abaya: Day wone yéené ci génn ci tere yi, wone sa dëgg-dëgg, dagg ak yenn àtte walla yéené yu lay bañ. Lii man na a doon defug bëgg, wut ngënël bu ëpp, dëgg-dëgg ak sa wallug dund.
Jàmm ak Xalaat
Rëyug Abaya day yombul te tekki gi day aju ci sa ay mbir, sa aada ak sa dundam. Xalaat ci ay bët yu neex walla yu metti yi la topp ci rëy gi. Ndax dangay yëg ne dangay tey ak jot, neub ci sef, walla dangay yëg ne ñu la tere, ñeexu ak rècc sa bopp? Lii moo doonug kii ci xam ndax rëy gi day wone soxla ci musal, wut ruuh, walla ragal ci tere ak neub sa bopp. Baal ma, yee ko, nekkug màndargaale ci rëy gi day woote ci xalaat bu ëpp ci sa biir ak sa xam-xam.