Njëlbeen: Foytéefu guddif bàyyi Aadama ak Awa – fàŋam bu njëlbeen bi ak tekkiisam
Guddif bàyyi gu Aadama ak Awa ab fàŋam bu njëlbeen bu rëy la te gën a xóot, di jàngale yu nit ñi gën a jàll. Moo taxawal njëlbeen yi, melokaanu jokkoo yi ci diggante nit ñi, njub, nattu ak li gën a bàyyi ci tànneef yi. Moo man a fàŋamlu mbay yu àddina yépp yu mel ni bokk, saŋŋaŋ, ngor, ak njëlbéenu àjaramaa – ab jëf bu fàŋamlu jàllante ci melokaan bu njëlbeen bu mbaax ak jaaxaan. Guddif bàyyi gu mel ni dafa faral di wone gën a seet tekki guddif, soxla gën a dellu ci lu njëlbeen, walla gën a dund ak laaj yu njëlbeen yi ci baax ak bon ci sa dund gu am.
Mbay yu baax yi ci guddif bàyyi gu Aadama ak Awa
- Njëlbeen yu yees ak bindukaay bu set: Gis Aadama ak Awa, gën a dëggal ci kontekstu àjaramaa, moo man a fàŋamlu soxla walla dëgg-dëgg njëlbeen lu lu ci lu set. Moo taxawal yakaar ci setal xalaat ak njëlbeen yu set. Moo man a doon xibaar bu yees ci dund, walla jokkoo bu yees, walla sàkk-sàkk bu yees, bu génne jàdd yi ci jàll.
- Waxtaan ak benn ci jokkoo: Ñaari Aadama ak Awa dañoo fàŋamlu bokk gu baax, gën a wuutale ci seen biir ak jokkoo bu xóot. Guddif bàyyi gi man naa wone sa soxla ci waxtaan bu mel ni walla mu wone ne yaa ngi ko gis ci sa jokkoo bi léegi, di am bànneex ci jege ak gëm.
- Dellu ci melokaan ak dëgg-dëgg: Aadama ak Awa dañoo faral di jokkoo ak melokaan bu set ak dund ci dëgg, génne tëgg yu jekkaawu. Guddif bàyyi gi man naa wone soxla gën a gis sa dëgg-dëgg, dellu ci yomb, xam-xam ak génne tëgg yi nga tëgg.
Mbay yu bon yi ci guddif bàyyi gu Aadama ak Awa
- Nattu ak xeetu njuddal bu tëgg: Lu mel ni biir pom moo doon aw yee bu rëy ci nattu, bi man a yóbbu ci lu ñu bañ ak lu faral di méti. Guddif bàyyi gi man naa wone ne yaa ngi taxaw ci tànneef bu dëgër ci ngor walla ne amna lu la nattu ci def lu jank sa ngor ak sa yeleef.
- Maa ak njëlbeen bu génne: Su fekkee ne ci sa guddif bàyyi yaa ngi am rus, génne walla mbugal, moo man a wone maa gu jokkoo ak jëf yi jàll walla ragal ñakk lu am solo, ni mel ni daraja, wóor, njub walla gis àddina ci anam gu rafet.
- Xuloo ci jokkoo walla bésul: Su fekkee ne Aadama ak Awa ñaar lañu, seeni nettali amna ci ay bopp yu nax, gën a dëggal ci seen biir ak njëlbeen bu waxtaan bu génne. Guddif bàyyi gi man naa wone ay xuloo yu ñu nekk ci sa jokkoo, gis ne ñu la gëm walla ragal bésul su fekkee ne yaa ngi ci jokkoo.
Tekki guddif bàyyi gi amna solo
- Yaa ngi gis Aadama ak Awa ci àjaramaa (Edén): Guddif bàyyi gi dafa faral di wone sa soxla ci jàmm, waxtaan ak dund bu rafet. Moo man a fàŋamlu soxla ci yomb, njub walla seet „àjaramaa” ci sa dund, ci njeel gu sa bopp walla jokkoo gu baax. Moo doon aw yee bu yees bu ñu man a jàpp ci li yaa ngi am mbaax yi walla gën a sàkk jàdd bu mel ni.
- Yaa ngi gis Aadama ak Awa di lekk xeetu njuddal bu tëgg: Guddif bàyyi gu mel ni ab yee bu rëy la. Moo man a fàŋamlu ne yaa ngi taxaw ci tànneef bu am solo bu amna ci lu gën a am solo, walla ne amna ay nattu yu man a yóbbu ci jafe-jafe. Moo man a wone itam maa gu jokkoo ak tànneef yu dëgër yi ñu defoon, yoon yi man a feeñ.
- Aadama ak Awa dañoo génne àjaramaa: Guddif bàyyi gu mel ni dafa faral di jokkoo ak ñakk, njaxas walla li gën a bàyyi ci sa jëf walla yeneen jëf. Moo man a fàŋamlu jafe-jafe yi génne ci tànneef yi ñu def, gis ne ñu la sàkk, jàllante ci lu am solo walla soxla gën a dund ak dëgg-dëgg ci dund bi ci biti tëgg bu yombale ak soxla gën a jël.
Jàppante ak xalaat
Guddif bàyyi gu Aadama ak Awa ab woote bu xóot la ci seet-seetlu sa biir. Moo doon ab ndam ci gën a xalaat ci njëlbeen yu sa jokkoo, dëkku nattu yi, li gën a bàyyi ci tànneef yi ak sa dëgg-dëgg ci njub ak dund. Su fekkee ne yaa ngi ko gis ni aw yee walla ab xelal ci waxtaan bu njëlbeen, guddif bàyyi gi moo doon lu la woote ci gën a xalaat ci lu am solo ci dund bi ak ay jàngale yu génne ci njëlbeen yu nit ñi. Moo doon aw yee bu ñu man a gis ci sa yeleef ak ci anam gi nga sàkk sa „àjaramaa” walla nga jàll ak „génne”.